Loopt je menstruatie gelijk met de maan? Dit zegt het onderzoek.

Het is misschien wel het oudste verhaal over de maan dat er bestaat: dat de cyclus van een vrouw meebeweegt met de cyclus van de maan. Het zit in de taal, in oude geneeskunde, in moderne apps en in het idee dat je “een rode maan” of “een witte maan” hebt. En het klinkt ook zo logisch. Een maancyclus duurt 29,5 dagen. Een menstruatiecyclus duurt, zegt iedereen, 28 dagen. Dat kan geen toeval zijn.

Of wel? Dit artikel zet op een rij waar het idee vandaan komt, wat de grootste datasets erover zeggen, wat een opmerkelijke Duitse langetermijnstudie vond, hoe de spirituele lezing van witte en rode maan in elkaar zit, en hoe je zelf kunt nagaan wat jouw cyclus doet. Zonder oordeel over wie er iets mee heeft, en zonder iets te beweren dat het onderzoek niet draagt.

Waarom het idee zo logisch klinkt

Begin bij de taal. Het woord menstruatie komt van het Latijnse mensis, maand, en het woord maand hangt op zijn beurt samen met maan. Wie vroeger een maand telde, telde van nieuwe maan tot nieuwe maan. Dat de maandelijkse cyclus van het lichaam met dezelfde woorden werd beschreven als de maandelijkse cyclus aan de hemel, bewijst geen verband, maar het maakt wel dat de gedachte al eeuwen klaarligt.

Dan de getallen. De synodische maand, de tijd van volle maan tot volle maan, duurt gemiddeld 29,53 dagen. Het gemiddelde van een menstruatiecyclus ligt daar, zoals je hieronder ziet, verrassend dicht bij. Twee ritmes van bijna een maand: het is haast onmogelijk om daar geen patroon in te willen zien.

En dan is er de ervaring. Wie een tijdje ongesteld wordt rond volle maan, merkt dat op. De maanden waarin het rond een ander moment valt, vallen minder op. Zo werkt het geheugen bij vrijwel elk maanverhaal, van slaap tot geboortes: de treffers blijven hangen, de missers niet.

Hoe lang duurt een cyclus eigenlijk?

De “28 dagen” uit de schoolboeken zijn vooral handig om mee te rekenen. Wat er in het echt gebeurt, is een stuk rommeliger. Een analyse van ruim 600.000 cycli van bijna 125.000 gebruikers van een cyclus-app (Bull en collega’s, 2019) vond een gemiddelde cycluslengte van 29,3 dagen. Slechts zo’n 13 procent van al die cycli duurde precies 28 dagen. De gemiddelde lengte neemt bovendien af met de leeftijd, met ongeveer een vijfde dag per jaar tussen je 25e en je 45e. En de spreiding tussen vrouwen is groot: een cyclus van 24 tot 38 dagen geldt als normaal.

Dat gemiddelde van ruim 29 dagen lijkt dus inderdaad sterk op de maancyclus. Maar een gemiddelde zegt weinig over jou. Duurt jouw cyclus 26 dagen, dan begint je menstruatie elke maand ruim drie dagen eerder ten opzichte van de maan. Na drie maanden is de startdag van volle maan naar het laatste kwartier geschoven, na een half jaar naar nieuwe maan. Alleen wie een cyclus van vrijwel precies 29,5 dagen heeft, blijft langere tijd op dezelfde maanfase zitten. En zelfs dan verschuift het, want een cyclus varieert van maand tot maand een paar dagen. De maan niet.

De grootste dataset: 7,5 miljoen cycli, geen patroon

Als de cyclus echt aan de maan zou hangen, zou je verwachten dat menstruaties zich ophopen rond één bepaalde fase, bijvoorbeeld nieuwe maan. Dat is precies wat de makers van de cyclus-app Clue in 2016 hebben nagekeken. Datawetenschapper Marija Vlajic Wheeler, opgeleid als astrofysicus, legde de startdata van 7,5 miljoen cycli van 1,5 miljoen gebruikers naast de maanfasen. Gebruikers die hormonale anticonceptie hadden ingevuld, liet ze buiten beschouwing.

De uitkomst was ondubbelzinnig: de eerste dag van de menstruatie valt willekeurig over de maanmaand verdeeld. Geen piek bij nieuwe maan, geen piek bij volle maan, geen enkele fase die vaker voorkomt dan een andere. Op bevolkingsniveau bestaat de synchronisatie dus niet. Dat sluit niet uit dat het bij een individuele vrouw een tijdje wel zo lijkt, maar het laat zien dat de maan niet werkt als een gezamenlijke klok waar alle cycli op meelopen.

De Würzburgse studie: soms wél in de maat, tot het licht aangaat

Toch is het verhaal daarmee niet af. In 2021 publiceerde het team van chronobiologe Charlotte Helfrich-Förster van de Universiteit van Würzburg een studie in Science Advances die een andere vraag stelde. Niet: lopen alle vrouwen tegelijk met de maan? Maar: loopt een individuele vrouw over een lange periode af en toe gelijk met de maan? Daarvoor gebruikten ze de menstruatiedagboeken van 22 vrouwen, die gemiddeld vijftien jaar en in één geval 32 jaar hadden bijgehouden wanneer hun menstruatie begon.

De uitkomst was subtieler dan een simpel ja of nee. De cycli liepen niet permanent gelijk met de maan, maar wel met tussenpozen. Bij vrouwen onder de 35 begon de menstruatie in iets minder dan een kwart van de bijgehouden tijd synchroon met volle of nieuwe maan. Bij vrouwen boven de 35 was dat nog geen tiende van de tijd. Naarmate vrouwen ouder werden, en hun cyclus korter, verdween de synchronisatie. En ze verdween ook bij vrouwen die ’s avonds veel kunstlicht gebruikten: de avondmensen in de groep lieten geen duidelijke koppeling aan de maan zien.

De onderzoekers vonden bovendien sporen van twee andere maanritmes: naast de synodische maand van 29,53 dagen ook de tropische maand van 27,32 dagen en de anomalistische maand van 27,55 dagen, die samenhangt met de wisselende afstand van de maan. Hun interpretatie: in een ver verleden, zonder kunstlicht, liep de menselijke cyclus mogelijk vaker met de maan mee, met het maanlicht als belangrijkste stemvork.

In 2025 volgde een grotere studie van hetzelfde team, met de gegevens van 176 vrouwen over 24 jaar. Vóór 2010 zagen ze op groepsniveau nog synchronisatie met de maancycli, daarna niet meer, al bleven individuele vrouwen af en toe gelijk lopen. De onderzoekers wijzen naar de opkomst van ledverlichting en smartphones als mogelijke verklaring.

Hoe overtuigend is dit? Onafhankelijke deskundigen noemen het verband tussen maan- en menstruatiecyclus in deze studies plausibel en niet aan toeval toe te schrijven, maar plaatsen kanttekeningen bij de rest. De groepen zijn klein. Het licht in de huizen van de vrouwen is nooit gemeten, dus dat kunstlicht de oorzaak is, blijft een hypothese. En voor een effect van de zwaartekracht van de maan op het lichaam bestaat geen bekend mechanisme. Lees het dus zoals de wetenschappers zelf: als een intrigerend spoor, niet als een gesloten zaak.

De maan werkt niet als één klok waar alle cycli op meelopen. Maar bij een individuele vrouw kan de cyclus wel een tijdlang in de maat lopen, tot leeftijd of kunstlicht het ritme verstoort.

Witte maan en rode maan: de spirituele lezing

Naast het onderzoek bestaat er een populaire spirituele duiding van de cyclus, en die verdient een eerlijke uitleg. In die lezing heb je een witte maan cyclus als je menstrueert rond nieuwe maan en ovuleert rond volle maan. Daaraan wordt een betekenis van zorgzaamheid, vruchtbaarheid en naar binnen keren toegekend. Menstrueer je rond volle maan en ovuleer je rond nieuwe maan, dan spreekt men van een rode maan cyclus, die staat voor kracht, heling en het delen van wijsheid. Wie ertussenin zit, is volgens deze lezing onderweg van de ene naar de andere.

Veel vrouwen gebruiken dit als een taal om hun cyclus mee te duiden en er bewuster mee om te gaan, en dat kan waardevol zijn: aandacht voor je lichaam is nooit weg. Maar het is goed om te weten wat het is: een manier van betekenis geven, geen beschrijving van iets dat de maan met je doet. Uit de cijfers hierboven blijkt dat je cyclus in de loop van een jaar vrijwel altijd door alle maanfasen heen wandelt. Een witte maan wordt vanzelf rood en andersom, niet omdat er iets in je verandert, maar omdat 29,3 en 29,5 nu eenmaal niet hetzelfde zijn.

Zelf bijhouden: zo zie je binnen een paar maanden wat jouw cyclus doet

Nieuwsgierig hoe het bij jou zit? Je hebt er geen studie voor nodig, alleen een beetje geduld.

1. Noteer de eerste dag van je menstruatie. In een app, een agenda of gewoon een briefje op de koelkast. Twee tot drie cycli zijn genoeg om een beeld te krijgen.
2. Zoek de maanfase van die dag op. Met Mijn maan zie je in één oogopslag hoe de maan er op een willekeurige datum uitzag, en je kunt het beeld bewaren.
3. Reken je cycluslengte uit. Tel de dagen van startdag tot startdag. Duurt je cyclus geen 29 of 30 dagen, dan zie je de startdag maand na maand langs de maanfasen schuiven.
4. Kijk naar je avonden. Ga je laat naar bed met veel licht en schermen? De Würzburgse studie suggereert dat juist dat elke koppeling met de maan doorbreekt. Geen reden om je leven om te gooien, wel een aardig experiment.
5. Houd het licht. Een cyclus die niet met de maan meeloopt is volkomen normaal, en een cyclus die het wel doet ook. Er valt niets te winnen of te verliezen.

Eén uitzondering op de luchtigheid: wordt je cyclus ineens veel onregelmatiger of veel pijnlijker, of blijft je menstruatie weg, ga daarmee naar je huisarts. Dat heeft niets met de maan te maken en verdient gewone aandacht.

De maan in 2027: de fasen om naast je cyclus te leggen

Wil je je cyclus in 2027 naast de maan leggen, dan zijn dit de ankerpunten. Het jaar telt twaalf volle manen, precies één per maand, en dertien nieuwe manen. De reeks begint met de nieuwe maan van 7 januari 2027 om 21:25 en de Wolvenmaan van 22 januari om 13:17, meteen de supermaan van het jaar en de helderste volle maan van 2027. Wie zich afvraagt of maanlicht echt iets doet, heeft in de avonden rond die datum het felste maanlicht van het jaar in huis.

Augustus 2027 is een bijzondere maand voor wie de nieuwe manen volgt: er zijn er twee, op 2 augustus (met een gedeeltelijke zonsverduistering boven Nederland) en op 31 augustus, de zogeheten zwarte maan. Alle data van nieuwe manen staan op een rij in de nieuwemaankalender 2027, alle volle manen in de vollemaankalender. Leg er je eigen aantekeningen naast en je weet binnen een paar maanden meer over je cyclus dan welke mythe ook je kan vertellen.